«

»

سپتامبر 18

مدیریت تضاد و فیلترهای ارتباطی؛ من چی گفتم؟ تو چی برداشت کردی؟

مدیریت تضاد و فیلترهای ارتباطی؛

من چی گفتم؟ تو چی برداشت کردی؟

Understanding Filters in communication

نویسنده: محسن محمدی نیا (معین)

روانشناس و متخصص روابط زوجین

Couple-talking-indoors

 

سلام جناب آقای محمدی نیا

ضمن تشکر از شما من مرد ۴۵ ساله ای هستم که ۱۵ سال است ازدواج کرده ام و هر دو شاغل هستیم.   می خواستم بدانم چرا وقتی که من با همسرم صحبت می کنم ایشان یا صحبتهای مرا متوجه نمی شود و یا برداشت دیگری می کند. گاه من چیزی می گویم که نه منظوری دارم و نه چیز بدی است اما او چیز دیگری می شنود و می گوید تو با این حرفت مرا به جنون رساندی. من گیج شده ام. ما نمی توانیم با هم حرف بزنیم. قضیه ما شده موضوع من چی میگم؟ تو چی میگی؟ مثلا به اون میگویم امشب شام رو چکار کنیم؟ ایشان فریاد میزنه که تو با این حرفت دیوونم میکنی چون منم مثل تو تازه از بیرون رسیدم. در حالیکه من منظورم این بود که با هم بریم بیرون شام بخوریم. همین قضیه یک دعوای حسابی شد. گاهی اوقات هم می گوید تو اصلا چنین چیزی را به من نگفتی در حالیکه من  مثل روز,  واضح و روشن برایش توضیح داده ام و خودش هم تایید کرده است اما روز بعد کاملا انکار می کند که تو چنین حرفی را نگفتی. کِی گفتی؟ لذا ما نمی توانیم خوب با هم صحبت کنیم. حتی بر سر این موضوع ما شنوایی سنجی هم رفتیم. چون هر یک از ما دیگری را متهم می کردیم که تو مشکل داری اما خوشبختانه از نظر شنوایی, هر دو کاملا سالم بودیم. به نظر شما اشکال کار کجاست؟

 من مشکل دارم یا همسرم؟ اصلا ما چگونه می توانیم این مشکل را حل کنیم؟ لطفا ما را راهنمایی کنید.

سلام دوست خوبم!

مشکل شما با اندکی تفاوت, مشکل رایج بین زن و شوهرهاست و با کمی مطالعه و توجه به فیلترهای ارتباطی حل میشود و مسئله بزرگی نیست.

۵ فیلتر کلیدی در روابط زوجین:

ما بطور کلی ۵ فیلتر اصلی داریم که بر آنچه می شنویم و می گوییم تاثیر می گذارند. این فیلترها بر آنچه که ما می شنویم, فکر می کنیم, زمینه های فرهنگی, خانوادگی و تجارب زندگی مان استوار است.

 

 

پنج فیلتر اصلی که می تواند بر روی زوجین تاثیر بگذارد عبارتند از:

  • حواسپرتی Distraction
  • حالت های عاطفی Emotional States
  • عقاید و انتظارات Beliefs and Expectations
  • سبک های متفاوت آدمها Differencess in Style
  • خود-حمایتی Self-Protection
  1. حواسپرتی Distraction :                                                                                                                                                    همانطور که می دانید شما زمانی می توانید به صحبت های همسرتان گوش کنید که به آن “توجه” کنید. در واقع “توجه کردن” اولین قدم برای درست شنیدن و درست فهمیدن یک مطلب است. بنابراین آیا وقتی همسرتان با شما حرف میزند, شما به حرفهایش خوب توجه می کنید و یا حواستان جای دیگری است؟120404061904-couple-bed-woman-ignoring-man-horizontal-large-gallery

هم عوامل بیرونی و هم عوامل درونی می توانند بر توجه شما نسبت به گفته های همسرتان تاثیر بگذارند.

عوامل بیرونی مثل: سر و صدای بچه ها, مشکل شنیداری همسرتان (که خوشبختانه تست کردید و هر دو سالم هستید) زنگ مبایل و تلفن, صدای تلویزیون و کامپیوتر و…

عوامل درونی مثل: احساس خستگی, فکر کردن به مسائل دیگر در حالیکه شما دارید صحبت می کنید, نگرانی و استرس, اختلال بیش فعالی- کمبود توجه یا ADHD و…..

  1. حالت های عاطفی Emotional States

خُلق و حالتهای روحی شما شدیدا بر ارتباط کلامی شما تاثیر میگذارد. مطالعات (Fighting for Marriage, Markman, Stanely and Blumberg. 2013) ثابت کرده است که وقتی ما در حالت روحی خوب و عالی هستیم دوست داریم خیر و منفعت بیشتری به مردم برسانیم و توجه بیشتری به آنها می کنیم اما وقتی خُلقمان تنگ و حالمان بد است توجه زیادی به دیگران نمی کنیم. جالب است بدانید که وقتی شما خُلق بدی دارید و حالتان بد است هر چقدر هم که همسرتان خوب و مثبت عمل می کند و قشنگ حرف میزند به احتمال زیاد شما تعبیر و تفسیر منفی می کنید و گفته هایش را بد می شنوید. خُلق انسان فیلتر قدرتمندی است. تا بحال دقت کردید که وقتی همسرتان حالش بد است, هر چقدر هم که شما حالتان خوب و عالی باشد و هر قدر هم که شما عالی و مثبت باشید و خوب حرف بزنید اما ناگهان مورد حمله و انتقاد همسرتان قرار می گیرید.

Woman arguing with a man in the bedroom

Woman arguing with a man in the bedroom

بهترین روش مقابله در برابر فیلترهایی که به رابطه شما آسیب می زند اینست که بدانید چنین فیلتری هم اکنون بین شما وجود دارد و موذیانه دارد به رابطه شما لطمه می زند ولی شما حواستان به حضور چنین فیلتری نیست.

به مثال مهتاب و سجاد توجه کنید:

مهتاب: دوباره قبض تلفن یادمون رفت بپردازیم. بهتره زودتر پرداخت کنیم.

سجاد (با تندی و عصبانیت): تو کی قبض رو به من دادی؟ من اصلا یادم نرفته. اونی که یادش رفته قبض رو به من بده تویی. مگه نمی بینی که الان دستم خالیه تازه کرایه خونه رو دادم. تو فقط متلک بنداز.

مهتاب: ببخشید من باید می فهمیدم که تو, خیلی شرایط سختی داری. شرمنده, منو ببخش.

سجاد: آره امروز روز خیلی بدی داشتم. باور کن نمیخواستم اینطوری بهت بپرم اما امروز یکی از بدترین روزای زندگیم بود. خیلی حساس و زود رنج شدم دست خودم نیست. میدونم که تو کاری نکردی.

مهتاب: میخوی بعد از شام با هم حرف بزنیم

سجاد: ممنونم.

می بینید که سجاد و مهتاب هر دو متوجه شدند که یک فیلتر بنام ” حالتهای عاطفی” در این شرایط وارد رابطه آنها شده است و آنها بدون اینکه اصلا علم روانشناس داشته باشند فهمیدند و سریع با پیشنهاد یک مکالمه از طرف مهتاب رفتند به سمت خنثی کردن فیلتر عاطفی.

 مهتاب بلافصله متوجه شد که در زمان مناسبی مسئله پرداخت قبض را مطرح نکرده است و اجازه تشدید کردن (Escalation) را نداد. مهتاب تصمیم گرفت بجای برخورد دفاعی, با بدخُلقی سجاد آرام و نرم برخورد کند. آفرین به مهتاب.

سجاد هم مثل یک مرد عاقل و بالغ بلافاصله شروع کرد به بیان شرایط سختی که داشته و فیلتر عاطفی اش را توضیح داد. آفرین به سجاد. گاهی اوقات زن و شوهر باید شرایط خود را مثل یک گزارشگر حرفه ای توضیح دهند تا همسرشان متوجه شرایط سخت آنها باشد.

وقتی فیلتر عاطفی وجود دارد با همسرتان بد برخورد نکنید. درک کنید که او شرایط بدی دارد. بعنوان یک فیلتر عاطفی شایع, شما بعنوان یک مرد باید در زمان قاعدگی خانمها بدانید که ممکن است خُلق یک زن تنگ باشد و حالش خوب نباشد پس انتظار رفتار عالی و خیلی خوب را از همسرتان نداشته باشید.

مردان هم ممکن است بخاطر فشارهای اقتصادی و شغلی, عصبانی, آشفته, نگران و غمگین باشند. هشیار باشید.

  1. عقاید و انتظارات Beliefs and Expectations

فیلترهای بسیار مهم در روابط ما از آنچه که شما “فکر می کنید و انتظار دارید” نشآت می گیرد. پژوهشهای مختلف در روانشناسی, دارو سازی و حقوق کاملا نشان داده است که مردم تمایل دارند چیزهایی را ببینند که خودشان انتظار دارند. خودتان را فریب ندهید, شما هرگز از اینکه دوست دارید دیگران را آنگونه که خودتان انتظار دارید ببینید ایمن نخواهید بود.

مثلا وقتی شما فکر می کنید فردی برون گراست, وقتی که با او حرف میزند به احتمال قوی شما او را برونگرا ارزیابی می کنید هر چند او یک فرد درونگرا باشد و بالعکس. وقتی فکر می کنید که همسرتان شما را دوست ندارد, بی مسئولیت و بی خیال است, تنبل یا ضعیف است و یا برای شما ارزش قائل نیست, دقیقا رفتارهایتان هم به همان سمت حرکت می کند. و او هم کم کم به همان شکل رفتار می کند که شما انتظار دارید. مثلا اکثر افراد پارانویید و شکاک که همسرانی پاک و وفادار دارند ممکن است همسرشان بالاخره به آنها خیانت کنند. به این حالت می گوییم:

اثر پیگمالیون. یعنی انتظارات شما بصورت نامریی در رفتار طرف مقابل پدیدار می شود.

USA, New Jersey, Jersey City, Couple talking on sofa

USA, New Jersey, Jersey City, Couple talking on sofa

به مثال زیر دقت کنید:

آرمان: (در حالیکه دوست دارد به بازی بولینگ برود اما فکر میکند که همسرش نه بولینگ و نه اصلا هیچ نوع تفریح دیگری را دوست ندارد) ما امشب وقت آزاد زیاد داریم چون من زود بر می گردم خانه, نمیدونم امشب برویم بیرون یا نه؟ (لحن کلام آرمان, یعنی تو دوست نداری بیایی)

الناز: (در حالیکه فکر میکنه من دوست دارم بروم بیرون اما او از لحن کلامش معلومه که نمی خواد برویم بیرون)

نمیدونم. خودت چی فکر می کنی؟

آرمان: خوب, ما امشب می توانیم برویم بولینگ اما اونجا مسابقه است لذا باید بایستیم کنارو خودمون نمیتوانیم بازی کنیم. میتوانیم بمانیم خونه و با هم فیلم ببینیم.

الناز: (آهااان, اون میخواد مسابقه رو بهانه کنه بمونه خونه) برای من که خوبه. چرا نمونیم خونه؟ شاید امشب فیلمهای خوبی بده. میتونیم بمونیم با هم فیلم ببینیم. اگر هم فیلم خوبی نداد با هم تخته نرد بازی می کنیم.

آرمان: (از خانمش نا امید شده به خودش میگه: گفتم که دوست نداره بیاد بیرون. میدونستم). واقعا؟ باشه.

در این مکالمه شما هیچگونه تحقیر invalidation و تشدید عصبانیت  Escalation و کناره گیری و اجتناب  Withdrawallنمی بینید اما دقیقا بخاطر وجود فیلتر “باورها و انتظارات” ارتباط خوبی با هم برقرار نکردند. این دقیقا همان ذهن خوانی است. ما حق نداریم ذهن همسرمان را بخوانیم. بلکه باید نظر او را به خودش بگویید و از او بپرسید که آیا تو منظورت اینست؟ اگر او نظر شما را  تایید کرد شما درست فکر کردید اگر تایید نکرد یعنی شما اشتباه فکر کردید. یعنی بهتر بود در همان جمله اوب بجای اینکه آرمان در ذهنش فکر کند که میدانم که او دوست ندارد با من بیرون بیاید, باید به همسرش می گفت: دوست داری امشب با هم برویم بیرون؟ نه اینکه از ترس اینکه الناز دست رد به سینه اش بزند تمایلش را در لفافه و غیر مستقیم بگوید (نمیدونم امشب برویم بیرون یا نه؟)

  1. سبک های متفاوت آدمها Differencess in Style:

هر شخصی سبک خاص خودش را در برقراری ارتباط کلامی دارد که میتواند منجر به فیلتر شدن مکالمات شما شود. شاید یکی از شما خیلی گویا و رسا حرف می زند و دیگری کلامش را میخورد و بسیار مبهم حرف میزند. گاهی اوقات یکی از زوجین بسیار تند حرف می زند و دیگری بسیار کند و آرام. دقت کردید که بعضی ها وقتی حرف میزنند داد می زنند. گویی نمی توانند آرام حرف بزنند.

2956F7AB00000578-3111089-In_an_emotional_interview_the_parents_said_they_were_devastated_-m-62_1433432912184 هر چقدر هم به آنها می گویی عزیز من! آرام. مگر چقدر بین من و شما فاصله هست که داد می زنی اما باز هم نمی توانند.

به مثال زیر توجه کنید:

فرهاد: دوربین چنده؟ یکی بخریم؟

سارا: فکر کنم هشتصد- نهصد تومن

فرهاد: (تند و برافروخته شده و با فریاد) چی؟ چطور یه همچین قیمتی رو میذارن روی دوربین؟ خیلی نامردیه.

سارا: (از کوره در رفته و عصبانی شده) برای چی داد می زنی؟ اصلا خوشم نمیاد اینطوری صدات رو می بری بالا. بارها و بارها بهت گفتم اینطوری داد نزن. وقتی اینطوری داد می زنی من دیگه خوشم نمیاد باهات حرف بزنم. دیگه هیچی نمی شنوم چون حالم بد میشه.

فرهاد: من کِی سر تو داد زدم. من فقط گفتم این قیمت منصفانه نیست.

سارا: چرا ما نمیتونیم مثل بقیه مردم با هم آروم حرف بزنیم؟ ما توی خونمون هیچوقت سر هم داد نمی زدیم. نه پدر و مادرم و نه خواهر برادرم.

فرهاد: اونها که اصلا با هم حرف نمیزنند. من فقط به تو گفتم نهصد تومن خیلی زیاده همین. ایم کل چیزی بود که من به تو گفتم.

سارا: چرا خودت نمیری ببینی. الان دیگه اینترنت و هزار راه دیگه هست که میتونی قیمت رو بپرسی. لطفا دیگه اینطوری سر من داد نزن. خسته شدم از این داد و فریادهای تو. صدات همیشه توی گوشمه. با من آروم حرف بزن. مگه من ناشنوا ام؟!!!

فرهاد: عزیز من! من که سر تو داد نمی زنم. من از دست اونها عصبانی ام. تو چرا بخودت می گیری؟ تو که منو می شناسی و میدونی زود داغ می کنم. هیچوقت هم با تو بدرفتاری نکردم و نمی کنم.

سارا: (آرام شده و با ملایمت می گوید) خوب باشه متوجه شدم. این هم یه روش دیگه. انگار تو از این روش خودت نمیتونی دست برداری.

  1. خود-حمایتی Self-Protection

این نوع فیلتر ناشی از ترس از طرد شدن است که در روابط صمیمانه مثل ازدواج به وفور دیده می شود. همانطور که میدانید ترس, دشمن بزرگ امنیت و احساس دلبستگی و وابستگی است. این فیلتر زمانی فعال می شود که ما بخاطر ترس از طرد شدن, از گفتن آنچه که واقعا احساس می کنیم یا دلمان می خواهد به همسرمان بگوییم اجتناب می کنیم و نمی گوییم چرا که اگر بگوییم با برخوردهای تند یا بد او مواجه می شویم. حداقل فکر می کنیم که ممکن است او برخورد خوبی نداشته باشد. حتی ممکن است یک درخواست و یا سئوال ساده باشد مثل: دوست داری با هم برویم سینما. یک فیلم جدید آمده؟ یا دوست داری برویم به منزل فلان شخص؟ (شخصی که شما فکر می کنید شاید همسرتان خیلی از او خوشش نمی آید). بجای اینکه مستقیم بگوییم: من دوست دارم این فیلم را ببینم. شما هم دوست داری؟ و یا من دوست دارم بروم منزل فلانی. شما هم میخواهی بیایی؟ ما اغلب پنهان می کنیم چرا که اگر مستقیم بگوییم چه دوست داریم نشان داده ایم که ما چه کسی هستیم و چه علائقی داریم؟ و این در واقع خطر طرد کردن ما را  افزایش خواهد داد.

untitled این طرد شدن ممکن است در مورد سینما رفتن خیلی هم مهم نباشد اما وقتی بحث عمیق ترین خواسته ها, احساسات, انتظارات مطرح می شود, طرح مسائل بصورت غیر مستقیم امکان بروز سوء تفاهم را خیلی بالا می برد. در موارد مهم زندگی, خطر طرد شدن خیلی جدی تر است و ممکن است باعث شکستن ما یا کاهش عزت نفس ما بشود. مثل درخواست جنسی یا مالی از همسرمان.

بنابر این سعی کنید فیلترهای ارتباطی خود را اصلاح کنید و اگر باز هم نتوانستید با یکدیگر خوب حرف بزنید حتما به یک مشاور با تجربه در روابط زوجین مراجعه کنید.

موفق باشید

ارادتمند شما

محسن محمدی نیا (معین)

مسئول مرکز مشاوره خانواده و روانشناسی معین – مالزی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

می‌توانید از این تگ‌های اچ‌تی‌ام‌ال استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>